Η Βέροια στη Καινή Διαθήκη

Ο απ. Παύλος φυγαδεύεται κρυφά τη νύχτα, μετά τα γεγονότα στη Θεσσαλονίκη, και κατευθύνεται στη Βέροια. Δεν ξέρουμε αν ήταν προγραμματισμένη μια επίσκεψη του εκεί ή οι καταστάσεις στη Θεσσαλονίκη τoν οδήγησαν σε μια κοντινή πόλη όπου και θα περίμενε να δει τις εξελίξεις των γεγονότων στη Θεσσαλονίκη και να πράξει ανάλογα.

Η Εγνατία οδός διερχόταν από τη Θεσσαλονίκη, από τη Πέλλα και από την Έδεσσα, δηλαδή ανατολικά-βόρεια και παράλληλα της πόλης και όχι μέσα από την ίδια την πόλη. θα πρέπει ο απ. Παύλος να κατευθύνθηκε από τη Θεσσαλονίκη μέχρι την αρχαία Πέλλα, μια απόσταση 30 ρωμαϊκά μίλια ή 44,5 σημερινά χιλιόμετρα, και από την Πέλλα μέσω κάποιας παρακαμπτήριας οδού, από τις πολλές που υπήρχαν, στην Βέροια, άλλη μια απόσταση 27 ρωμαϊκών μιλίων ή 40 χιλιομέτρων. Την απόσταση των 84,5 χιλιομέτρων ο απ. Παύλος πρέπει να διένυσε σε 12 ώρες που πιθανόν να μοίρασε σε δύο μέρες.

Κατά την άφιξη του στη Βέροια ο απ. Παύλος σύμφωνα με την συνήθειά του κατευθύνθηκε στην Ιουδαϊκή συναγωγή όπου και κήρυξε το ευαγγέλιο. Οι Βεροιείς ανταποκρίθηκαν στο μήνυμα του απ. Παύλου με σοβαρότητα ερευνώντας τις γραφές, την Παλαιά διαθήκη, για να διαπιστώσουν την αλήθεια των όσων έλεγε ο απ. Παύλος. Το αποτέλεσμα ήταν να πιστέψουν πολλοί Ιουδαίοι αλλά και αρκετοί Έλληνες προσήλυτοι στον Ιουδαϊσμό, άνδρες και γυναίκες της ανώτερης κοινωνικής τάξης. Η Βέροια ήταν κέντρο εμπορικό και πολιτισμικό και από εκεί κατάγονταν διανοούμενοι και καλλιτέχνες. Το υψηλό πολιτισμικό επίπεδο ίσως να ήταν ένας λόγος που έκανε τους Βεροιείς ευγενέστερους των Θεσσαλονικέων. 

Οι Ιουδαίοι της Θεσσαλονίκης που δημιούργησαν τις ταραχές έμαθαν για την παραμονή του απ. Παύλου στην Βέροια και στέλνουν ανθρώπους για να ξεσηκώσουν το λαό. Ο απ. Παύλος αναγκάζεται να φύγει αφήνοντας τη συνοδεία του, το Σίλα και τον Τιμόθεο, στη Βέροια και με συνοδεία αδελφών Βεροιαίων επιβιβάζεται σε κάποιο πλοίο σε ένα από τα κοντινά λιμάνια (Μεθώνη, Πύδνα ή Δίον) με προορισμό την Αθήνα.

Η πρώτη περιοδεία του στη Μακεδονία έχει τελειώσει.

Μυστήριο καλύπτει το τι απέγιναν οι νέοι πιστοί της Βέροιας, αφού καμία πληροφορία δεν μας είναι γνωστή για τη μετέπειτα πορεία της αλλά και για τη σχέση της με τον απ. Παύλο. Στην Καινή Διαθήκη αναφέρεται μόνο ο «Σώπατρος Βεροιαίος» (Πράξεις 20.3-4 & Ρωμαίους 16.21) ο οποίος βοήθησε τον απ. Παύλο στο ιεραποστολικό του έργο.

Στην Βέροια σήμερα, πίσω από την πλατεία του Ωρολογίου και τη λέσχη των αξιωματικών υπάρχει ανακαινισμένη, η εβραϊκή συνοικία με την συναγωγή της. Κατά πάσα πιθανότητα η συναγωγή βρίσκεται στην ίδια περιοχή που ήταν στην εποχή της Καινής Διαθήκης.

Η παράδοση διασώζει το σημείο που ο απ. Παύλος κήρυττε στους Βεροιείς, το «βήμα» ή όπως το ονομάζουν οι ίδιοι «το σέβασμα των αιώνων».

Οι Βεροιείς σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη «καθ΄ ημέραν ανακρίνοντες τα γραφάς ει έχει ταύτα ούτως» (Πράξεις 17.11).

Το μέρος στο οποίο ο απ. Παύλος κήρυττε στους Βεροιοίς και συζητούσε μαζί τους, εκτός από τη συναγωγή, ήταν πιθανώς το γνωστό βήμα, το οποίο σύμφωνα με παλαιούς περιηγητές ήταν ένας ανοιχτός πανέμορφος τόπος με ψηλά κυπαρίσσια. Σήμερα είναι διαμορφωμένο ένα εκκλησιαστικό μνημείο διακοσμημένο με ψηφιδωτές παραστάσεις του απ. Παύλου, έργα της Όλγας Μηχαηλίδου.

Μπορεί κάποιος να δει μέσα στη σημερινή Βέροια να διασώζονται μέρη της παλιάς οδού, τις πλάκες εκείνες που πάτησε ο απ. Παύλος ερχόμενος στη Βέροια.

   Η Βέροια σήμερα

Σύμφωνα με την απογραφή του 2001 οι κάτοικοι της πόλης είναι 43683. Πολλοί από τους αυτούς ασχολούνται με αγροτικές εργασίες. Η Συναγωγή που βρίσκεται στην παραδοσιακή εβραϊκή συνοικία "Μπαρμπούτα", είχε σταματήσει να λειτουργεί από το Μάιο του 1943, με τη σύλληψη και των αφανισμό των εβραίων της πόλης στα χιτλερικά στρατόπεδα. Το Δεκέμβριο του 2002 μετά από αναστήλωση που έγινε ξεκίνησε ξανά να λειτουργεί. Σήμερα υπάρχουν 5-6 οικογένειες εβραίων

Βιβλιογραφικές Αναφορές: Χιονίδης Γιώργος, «Ζητήματα από τις Αφίξεις του Απόστολου Παύλου στη Βέροια», Πρακτικά Διεθνούς επιστημονικού Συνεδρίου «Ο απ. Παύλος και η Βέροια, Βέροια 1995, σελ.233-270