Το Ευαγγελικό κείμενο (Πρ. 16, 6-40)

"6  Διελθόντες δὲ τὴν Φρυγίαν καὶ τὴν Γαλατικὴν χώραν, κωλυθέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λαλῆσαι τὸν λόγον ἐν τῇ Ἀσίᾳ, 7 ἐλθόντες κατὰ τὴν Μυσίαν ἐπείραζον κατὰ τὴν Βιθυνίαν πορεύεσθαι· καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα. 8 παρελθόντες δὲ τὴν Μυσίαν κατέβησαν εἰς Τρῳάδα. 9 καὶ ὅραμα διὰ τῆς νυκτὸς ὤφθη τῷ Παύλῳ· ἀνήρ τις ἦν Μακεδὼν ἑστὼς, παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων· Διαβὰς εἰς Μακεδονίαν βοήθησον ἡμῖν. 10 ὡς δὲ τὸ ὅραμα εἶδεν, εὐθέως ἐζητήσαμεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Μακεδονίαν, συμβιβάζοντες ὅτι προσκέκληται ἡμᾶς ὁ Κύριος εὐαγγελίσασθαι αὐτούς. 11 Ἀναχθέντες οὖν ἀπὸ τῆς Τρῳάδος εὐθυδρομήσαμεν εἰς Σαμοθράκην, τῇ δὲ ἐπιούσῃ εἰς Νεάπολιν, 12 ἐκεῖθέν τε εἰς Φιλίππους, ἥτις ἐστὶ πρώτη τῆς μερίδος τῆς Μακεδονίας πόλις κολωνία. ἦμεν δὲ ἐν αὐτῇ τῇ πόλει διατρίβοντες ἡμέρας τινάς,

13 τῇ τε ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων ἐξήλθομεν ἔξω τῆς πόλεως παρὰ ποταμὸν οὗ ἐνομίζετο προσευχὴ εἶναι, καὶ καθίσαντες ἐλαλοῦμεν ταῖς συνελθούσαις γυναιξί. 14 καί τις γυνὴ ὀνόματι Λυδία, πορφυρόπωλις πόλεως Θυατείρων, σεβομένη τὸν Θεόν, ἤκουεν, ἧς ὁ Κύριος διήνοιξε τὴν καρδίαν προσέχειν τοῖς λαλουμένοις ὑπὸ τοῦ Παύλου. 15 ὡς δὲ ἐβαπτίσθη καὶ ὁ οἶκος αὐτῆς, παρεκάλεσε λέγουσα· Εἰ κεκρίκατέ με πιστὴν τῷ Κυρίῳ εἶναι, εἰσελθόντες εἰς τὸν οἶκόν μου μείνατε· καὶ παρεβιάσατο ἡμᾶς. 16 Ἐγένετο δὲ πορευομένων ἡμῶν εἰς προσευχὴν παιδίσκην τινὰ ἔχουσαν πνεῦμα πύθωνος ἀπαντῆσαι ἡμῖν, ἥτις ἐργασίαν πολλὴν παρεῖχε τοῖς κυρίοις αὐτῆς μαντευομένη. 17 αὕτη κατακολουθήσασα τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Σίλᾳ ἔκραζε λέγουσα· Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι δοῦλοι τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου εἰσίν, οἵτινες καταγγέλλουσιν ἡμῖν ὁδὸν σωτηρίας. 18 τοῦτο δὲ ἐποίει ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. διαπονηθεὶς δὲ ὁ Παῦλος καὶ ἐπιστρέψας τῷ πνεύματι εἶπε· Παραγγέλλω σοι ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐξελθεῖν ἀπ' αὐτῆς. καὶ ἐξῆλθεν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ. 19 Ἰδόντες δὲ οἱ κύριοι αὐτῆς ὅτι ἐξῆλθεν ἡ ἐλπὶς τῆς ἐργασίας αὐτῶν, ἐπιλαβόμενοι τὸν Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν εἵλκυσαν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς ἄρχοντας, 20 καὶ προσαγαγόντες αὐτοὺς τοῖς στρατηγοῖς εἶπον· Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι ἐκταράσσουσιν ἡμῶν τὴν πόλιν Ἰουδαῖοι ὑπάρχοντες, 21 καὶ καταγγέλλουσιν ἔθη ἃ οὐκ ἔξεστιν ἡμῖν παραδέχεσθαι οὐδὲ ποιεῖν Ρωμαίοις οὖσι. 22 καὶ συνεπέστη ὁ ὄχλος κατ' αὐτῶν. καὶ οἱ στρατηγοὶ περιρρήξαντες αὐτῶν τὰ ἱμάτια ἐκέλευον ῥαβδίζειν, 23 πολλάς τε ἐπιθέντες αὐτοῖς πληγὰς ἔβαλον εἰς φυλακήν, παραγγείλαντες τῷ δεσμοφύλακι ἀσφαλῶς τηρεῖν αὐτούς· 24 ὃς παραγγελίαν τοιαύτην εἰληφὼς ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐσωτέραν φυλακὴν καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν ἠσφαλίσατο εἰς τὸ ξύλον. 25 Κατὰ δὲ τὸ μεσονύκτιον Παῦλος καὶ Σίλας προσευχόμενοι ὕμνουν τὸν Θεόν· ἐπηκροῶντο δὲ αὐτῶν οἱ δέσμιοι. 26 ἄφνω δὲ σεισμὸς ἐγένετο μέγας, ὥστε σαλευθῆναι τὰ θεμέλια τοῦ δεσμωτηρίου, ἀνεῴχθησάν τε παραχρῆμα αἱ θύραι πᾶσαι καὶ πάντων τὰ δεσμὰ ἀνέθη. 27 ἔξυπνος δὲ γενόμενος ὁ δεσμοφύλαξ καὶ ἰδὼν ἀνεῳγμένας τὰς θύρας τῆς φυλακῆς, σπασάμενος μάχαιραν ἔμελλεν ἑαυτὸν ἀναιρεῖν, νομίζων ἐκπεφευγέναι τοὺς δεσμίους. 28 ἐφώνησε δὲ φωνῇ μεγάλῃ ὁ Παῦλος λέγων· Μηδὲν πράξῃς σεαυτῷ κακόν· ἅπαντες γάρ ἐσμεν ἐνθάδε. 29 αἰτήσας δὲ φῶτα εἰσεπήδησε, καὶ ἔντρομος γενόμενος προσέπεσε τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Σίλᾳ, 30 καὶ προαγαγὼν αὐτοὺς ἔξω ἔφη· Κύριοι, τί με δεῖ ποιεῖν ἵνα σωθῶ; 31 οἱ δὲ εἶπον· Πίστευσον ἐπὶ τὸν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, καὶ σωθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκός σου. 32 καὶ ἐλάλησαν αὐτῷ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου καὶ πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. 33 καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τῆς νυκτὸς ἔλουσεν ἀπὸ τῶν πληγῶν, καὶ ἐβαπτίσθη αὐτὸς καὶ οἱ αὐτοῦ πάντες παραχρῆμα, 34 ἀναγαγών τε αὐτοὺς εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ παρέθηκε τράπεζαν, καὶ ἠγαλλιάσατο πανοικὶ πεπιστευκὼς τῷ Θεῷ. 35 Ἡμέρας δὲ γενομένης ἀπέστειλαν οἱ στρατηγοὶ τοὺς ῥαβδούχους λέγοντες· Ἀπόλυσον τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους. 36 ἀπήγγειλε δὲ ὁ δεσμοφύλαξ τοὺς λόγους τούτους πρὸς τὸν Παῦλον, ὅτι Ἀπεστάλκασιν οἱ στρατηγοὶ ἵνα ἀπολυθῆτε. νῦν οὖν ἐξελθόντες πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ. 37 ὁ δὲ Παῦλος ἔφη πρὸς αὐτούς· Δείραντες ἡμᾶς δημοσίᾳ ἀκατακρίτους, ἀνθρώπους Ρωμαίους ὑπάρχοντας, ἔβαλον εἰς φυλακήν· καὶ νῦν λάθρα ἡμᾶς ἐκβάλλουσιν; οὐ γάρ, ἀλλὰ ἐλθόντες αὐτοὶ ἡμᾶς ἐξαγαγέτωσαν. 38 ἀνήγγειλαν δὲ τοῖς στρατηγοῖς οἱ ῥαβδοῦχοι τὰ ῥήματα ταῦτα· καὶ ἐφοβήθησαν ἀκούσαντες ὅτι Ρωμαῖοί εἰσι, 39 καὶ ἐλθόντες παρεκάλεσαν αὐτούς, καὶ ἐξαγαγόντες ἠρώτων ἐξελθεῖν τῆς πόλεως. 40 ἐξελθόντες δὲ ἐκ τῆς φυλακῆς εἰσῆλθον πρὸς τὴν Λυδίαν, καὶ ἰδόντες τοὺς ἀδελφοὺς παρεκάλεσαν αὐτοὺς καὶ ἐξῆλθον". 

 

 

Οι Φίλιπποι στη Καινή Διαθήκη 

Ο απ. Παύλος με τη συνοδεία του (τον Σίλα, τον Τιμόθεο και τον Λουκά που πιθανόν να εξάσκησε το επάγγελμα του γιατρού σ' αυτή την πόλη) μέσω της Εγνατίας οδού πηγαίνουν από την Νεάπολη (Καβάλα), στους Φιλίππους.

Η πόλη που ίδρυσε το 356 π.Χ. ο Μακεδόνας βασιλιάς Φίλιππος σε μια στρατηγική θέση που έλεγχε διαβάσεις, εύφορη γη και μεταλλεία, μετρούσε ήδη έναν αιώνα ζωής ως ρωμαϊκή αποικία. Η κοσμοϊστορική μάχη των Φιλίππων τον Οκτώβριο του 42 π.Χ. που έθεσε τις βάσεις για την ρωμαϊκή κοσμοκρατορία, επέδρασε ριζικά και στην τύχη των μακεδονικών Φιλίππων που στα χρόνια των διαδόχων του Αλεξάνδρου είχαν χάσει τη σημασία τους. Με την εγκατάσταση βετεράνων στρατιωτών της μάχης και αποίκους οι Φίλιπποι εξελίχθηκαν στην ξακουστή Colonia Augusta Julia Philippensis, διοικητικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής.

Ο απ. Παύλος, σύμφωνα με την συνήθεια του περίμενε το Σάββατο για να επισκεφτούν τη συνάθροιση των Ιουδαίων για να κηρύξουν το ευαγγέλιο. Η στρατηγική του απ. Παύλου ήταν να κηρύττει το ευαγγέλιο σε μεγάλες και σημαντικές πόλεις όχι μόνο γιατί στις εκεί συναθροίσεις των ιουδαίων θα έβρισκε τον πρώτο "άμβωνα", αλλά επίσης γιατί μέσα από τις μεγάλες πόλεις ήταν πιο εύκολο να διαδοθεί ευρύτερα το μήνυμα του ευαγγελίου. Γι' αυτό και βλέπουμε τον απ. Παύλο να κηρύττει στις σημαντικότερες πόλεις της Μακεδονίας (Φίλιπποι, Θεσσαλονίκη) και της Αχαΐας (Αθήνα, Κόρινθος).  

Στους Φιλίππους δεν υπήρχε οργανωμένη συναγωγή Ιουδαίων αλλά «προσευχή», πιθανώς στον ποταμό Ζυγάκτη, έξω από την πόλη. Για τη δημιουργία συναγωγής, σύμφωνα με τους ιουδαϊκούς νόμους, θα πρέπει να υπήρχε απαρτία (minyan) δέκα ιουδαίων ανδρών. Ο ραβί Χαλαφτά, στα Κεφάλαια Πατέρων 3,7, λέει "Όταν δέκα (άνδρες) κάθηνται ομού και ασχολώνται περί τον Νόμον, η Παρουσία εδρεύει μεταξύ των ως (εν τη Γραφή) λέγεται: Ο Θεός ίσταται εν τη θεία συναθροίσει". 

Οι Ιουδαίοι συνήθιζαν τα Σάββατα και τις εορτές, όταν δεν υπήρχε συναγωγή, να μαζεύονται σε ποτάμια ή θάλασσες, για τις ανάγκες των τελετουργικών καθαρμών, όπου απάγγελλαν τις αρμόζουσες προσευχές και ευχαριστίες. Ο απ. Παύλος και η συνοδεία του, επισκέπτονται το Σάββατο, την ιουδαϊκή "προσευχή" στον ποτάμι έξω από την πόλη. Στις όχθες του ποταμού ήταν μαζεμένες γυναίκες, Ιουδαίες αλλά και Ελληνίδες που είχαν προσχωρήσει στην ιουδαϊκή πίστη, στις οποίες ο απ. Παύλος μιλάει για το τι έκανε ο Θεός μέσω του Ιησού Χριστού. Μια από τις γυναίκες, με το όνομα Λυδία "σεβόμενη τον Θεό", πιστεύει και βαπτίζεται στο ποτάμι. Στο ποταμό Ζυγάκτη υπάρχει σήμερα Βαπτιστήριο, που σύμφωνα με την παράδοση, ήταν το μέρος της "προσευχής" και το μέρος που η Λυδία βαπτίστηκε. Είναι απίθανο όμως η προσευχή ή η βάπτιση να έγινε σε αυτό το μέρος του ποταμού γιατί εκεί υπήρχε ρωμαϊκό νεκροταφείο.

 Ο απόστολος και η συνοδεία του κήρυξαν τη νέα θρησκεία σε έναν τόπο, όπου κυριαρχούσε η λατινική γλώσσα και η ρωμαϊκή παράδοση με έναν μικτό πληθυσμό από Ρωμαίους, Εβραίους, γηγενείς Έλληνες και εξελληνισμένους Θράκες. Το κήρυγμα του Αποστόλου Παύλου είχε ως αποτέλεσμα την ίδρυση της πρώτης χριστιανικής κοινότητας επί ευρωπαϊκού εδάφους.

 

Η Λυδία

Η Λυδία ήταν έμπορος πορφύρας, μια ακριβή και πολυτελής χρωστική ουσία με την οποία έβαφαν υφάσματα, και καταγόταν από τα Θυάτειρα της μικρασιατικής Λυδίας (έχει υποστηριχτεί ότι Λυδία δεν ήταν το αρχικό της όνομα μια και μπορεί να σημαίνει "γυναίκα από τη Λυδία"). Τα Θυάτειρα ήταν  μια πόλη φημισμένη για την παραγωγή πορφύρας, γνωστή ήδη από την εποχή του Ομήρου (Ηλιάδα δ΄141). Η Λυδία, που ήταν πλούσια και πιθανόν να εξασκούσε το επάγγελμα του αποθανόντα άντρα της, πίστεψε από στα λόγια του απ. Παύλου και αφού  βαπτίστηκε, αυτή και ο οίκος της, προσκαλεί τον απ. Παύλο και τη συνοδεία του στο σπίτι της.

Ο πρώτος πιστός, στην Μακεδονία, στην σημερινή Ευρώπη, είναι μια γυναίκα, η Λυδία, και μάλιστα μη Ευρωπαία. Ο Θεός καθώς σπάει τα γεωγραφικά όρια και φέρνει το μήνυμα του και στην Μακεδονία, ανατρέπει συγχρόνως και τις καθεστηκυίες καταστάσεις, τα ταμπού και τις προκαταλήψεις, τους κοινωνικούς και φυλετικούς ρατσισμούς, τις διαιρέσεις και τις ιεραρχήσεις, για να δείξει ότι δεν είναι προσωπολήπτης και ότι δεν υπάρχει "άρσεν και θήλυ" και δεν υπάρχει "Ιουδαίος και Έλληνας" όπως δεν υπάρχει "Παλαιστίνη και Μακεδονία".

 

Η μαντευόμενη και η φυλάκιση:Μια μέρα που ο απ. Παύλος με τη συνοδεία του, "πορευομένων ημών" (Πράξεις 16:16), πήγαινε στον τόπο της προσευχής τους συνάντησε μια "παιδίσκη" που είχε "πνεύμα πύθωνα". Το όνομα "πύθωνα" που αποδιδόταν αρχικά μόνο στην ιέρεια του Πύθιου Απόλλωνα στους Δελφούς, με το χρόνο επεκτάθηκε σε όλους τους μάντεις. Η σύνδεση του "πύθωνα" με τους μάντεις συμβόλιζε απλώς τον Θεό  Απόλλωνα. Ο Πλούταρχος μας δίνει την πληροφορία ότι "πύθωνες" ονομάζονταν οι εγγαστρίμυθοι (Πλούταρχος Ηθικά, 414 Ε).  

Ο απ. Παύλος μετά την επί μέρες ενόχληση της παιδίσκης, η οποία φώναζε ότι ήσαν "δούλοι του Θεού του υψίστου", παραγγέλλει στο πνεύμα να την αφήσει. Οι άνθρωποι που εκμεταλλευόντουσαν την νεαρή μάντισσα εξοργίστηκαν και τον κατήγγειλαν στους άρχοντες της πόλης. Τον κατηγόρησαν ότι κόμιζε δοξασίες ξένες προς τους Ρωμαίους μη μπορώντας να τους κατηγορήσουν για την πραγματική αιτία της οργής τους, που ήταν η απώλεια των εισοδημάτων μετά την απελευθέρωση της μικρής από το πνεύμα. Οι άρχοντες τις πόλης (στρατηγοί) διέταξαν να τους ραβδίσουν και να τους βάλουν στη φυλακή. "Lictor, expedi vigras, ad verbera!" δηλαδή "Ραβδούχε, λύσε τις βέργες, χτύπα" ήταν η διαταγή των στρατηγών προς τους ραβδούχους οι οποίοι αμέσως εκτέλεσαν την διαταγή. Ο απ. Παύλος αργότερα θυμάται τις τιμωρίες και τις φυλακίσεις που υπέστη για το όνομα του Ιησού, "εν φυλακαίς περισσοτέρως τρις ερραβδίσθην" (Β΄ Κορινθίους 11:23,25), και αλλού "αλλά προπαθόντες και υβρισθέντες καθώς οίδατε εν Φιλίπποις" (Α΄ Θεσσαλονικείς 2:2).

 

Απελευθέρωση και αποκατάσταση:  Στη φυλακή γίνεται μεγάλος σεισμός και ο απ. Παύλος απελευθερώνεται. Ο δεσμοφύλακας πιστεύει και βαπτίζεται αυτός και ο οίκος του. Την άλλη μέρα οι στρατηγοί διατάζουν να τους αφήσουν ελεύθερους για να φύγουν από την πόλη. Ο απ. Παύλος μη θέλοντας να φύγει με αυτόν τον τρόπο επικαλείται την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη (Civis Romanus Sum) αναγκάζοντας τους στρατηγούς να αλλάξουν συμπεριφορά, φοβούμενοι για την απρεπή συμπεριφορά τους απέναντι του, και τον  παρακαλούν να φύγει. Ο απ. Παύλος επισκέπτεται ενθαρρύνοντας τους νέους πιστούς στο σπίτι της Λυδίας και αναχωρεί από την πόλη αφήνοντας πίσω τον Λουκά (αυτό συμπεραίνεται από την αλλαγή στην αφήγηση των γεγονότων στο κείμενο των Πράξεων από το πρώτο πληθυντικό στο τρίτο). Στον Λουκά έχει υποστηριχτεί ότι πιθανόν να αναφέρεται ο απ. Παύλος με το χαρακτηριστικό "σύζυγε" (πιστέ μου σύντροφε) όταν τον καλεί να συμβάλει θετικά στη διένεξη μεταξύ δύο γυναικών που υπήρχε στην εκκλησία των Φιλίππων, "ναι ερωτώ και σε, γνήσιε σύζυγε, συλλαμβάνου αυτές" (Φιλιππησίους 4:2). Ο απ. Παύλος θα επισκεφτεί και άλλες φορές τους πιστούς στους Φιλίππους (Πράξεις 20:1, 3-4) και θα τους γράψει ένα πολύ τρυφερό γράμμα (Προς Φιλιππησίους Επιστολή). Οι πιστοί στους Φιλίππους δεν θα ξεχάσουν τον απ. Παύλο και στις ανάγκες του θα του συμπαρασταθούν γενναιόδωρα "εν Θεσσαλονίκη και άπαξ και δις εις την χρείαν μοι επέμψατε" (Φιλιππησίους 4:16). Η οικονομική βοήθεια που επανειλημμένως οι Φιλιππήσιοι έστειλαν στον απ. Παύλο υποστηρίζεται από την οικονομική ευρωστία που γνώρισε η πόλη από το πρώτο μισό του 1ου αιώνα με αποκορύφωμα τα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ.

 

Φίλιπποι η πόλη της πρωτιάς:  Η πρώτη εκκλησία στην Ευρώπη είναι γεγονός με πρώτη πιστή μια γυναίκα, την  Λυδία - οι γυναίκες θα παίξουν ηγετικό ρόλο σε αύτη την εκκλησία αργότερα. Το ευαγγέλιο βρίσκει απήχηση στις καρδιές των ανθρώπων,  αλλά όχι χωρίς αντιδράσεις. Η "παιδίσκη" με το πνεύμα «πύθωνα» αναγνωρίζει τον πραγματικό Θεό όπως και τα πνεύματα αναγνώριζαν τον Ιησού στην διακονία του στο Ισραήλ. Αλλά παράλληλα δεν λείπουν και οι αντιδράσεις από αυτούς που θίγονται τα συμφέροντα τους από το ευαγγέλιο, όπως στην Έφεσο και στην Θεσσαλονίκη αλλά και στις άλλες πόλεις που επισκέφτηκε ο απ. Παύλος. Το ευαγγέλιο μάχεται και νικά, και μέσα από την αποδοχή αλλά και την σύγκρουση με τον ειδωλολατρικό κόσμο το ευαγγέλιο εξαπλώνεται και γίνεται ένα ποτάμι που αστείρευτα θα δροσίζει τις ψυχές των ανθρώπων.

 

Ιστορικά μνημεία και τόποι σχετιζόμενα με την Καινή Διαθήκη

Το σπίτι της Λυδίας

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση το σπίτι της Λυδίας βρισκόταν στην περιοχή που έχει σήμερα το όνομα της, δυτικά από τους Φιλίππους. Η θέση που μίλησαν οι απόστολοι, πάντα σύμφωνα με την τοπική παράδοση, βρίσκεται δίπλα στο σημερινό ξενοδοχείο Λυδία.

 

Η φυλακή

Η προφορική παράδοση ταυτίζει τη φυλακή στην οποία φυλακίστηκε ο απ. Παύλος με μία ρωμαϊκή κινστέρνα η οποία βρίσκεται βόρεια από την Βασιλική Α. Η κινστέρνα, μικρή στις διαστάσεις, αποτελείται από δύο συνεχόμενους χώρους με θολωτή στέγη.

Ανακαλύφτηκε τυχαία το 1878 και οι έρευνες έδειξαν ότι μετά την καταστροφή των Φιλίππων (8ος αιώνας) μεταφέρθηκε η λατρεία του απ. Παύλου από τον οκτάγωνο στη "φυλακή", η οποία χρησιμοποιούνταν έκτοτε ως παρεκκλήσι, διακοσμημένο με παραστάσεις από την ζωή του απ. Παύλου, όπως η σύλληψη, η μαστίγωση από τους ραβδούχους, η βάπτιση του δεσμοφύλακα και της οικογένειάς του κτλ. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας στο οκτάγωνο, στο χώρο του ιερού βήματος, κτίστηκε μικρό ναύδριο στο οποίο ξαναγύρισε η λατρεία του απ. Παύλου.

 

 Οι Φίλιπποι σήμερα 

Οι Κρηνίδες είναι η πόλη που ταυτίζεται με τους Φιλίππους της εποχής του απ. Παύλου. Απέχει λιγότερο από χιλιόμετρο από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, ο πληθυσμός της ανέρχεται στους 3295 κατοίκους (απογραφή 2001) και είναι κυρίως αγροτικός. Επίσης ασχολούνται και με το εμπόριο. Στην ευρύτερη περιοχή και συγκεκριμένα 5 χιλιόμετρα από τον αρχαιολογικό χώρο υπάρχει το χωριό Φίλιπποι, το οποίο όμως δεν έχει καμιά σχέση με τους αρχαίους Φιλίππους.

 

Πως μπορεί να επισκεφτεί σήμερα κάποιος την Καβάλα και τους Φιλίππους 

 ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ Κ.Τ.Ε.Λ.

                                                  Καβάλα – Θεσσαλονίκη

(μέσω Νέας Περάμου)
05:30	(εκτός Κυριακής)
07:00
09:00	(εξπρές)
11:00
13:00
15:00	(εξπρές)
17:00
19:00
Καβάλα - Θεσσαλονίκη (μέσω Ελευθερούπολης)
06:00	(εκτός Κυριακής)
08:00
10:00
12:00
14:00
16:00
18:00
20:40
Θεσσαλονίκη - Καβάλα (μέσω Νέας Περάμου)
07:00
09:00		(εξπρές)
11:00
13:00
15:00		(εξπρές)
17:00
19:00
Θεσσαλονίκη - Καβάλα (μέσω Ελευθερούπολης)
06:00		(εκτός Κυριακής)
08:00
10:00
12:00
14:00
16:00
18:00
20:00
22:00

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

http://www.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2619